İçeriğe geç
Laboratuvar & tekstil test cihazları · ProserLab

PROSERLAB · SEÇİM VE KULLANIM REHBERİ

Kalibrasyon, doğrulama ve ayar arasındaki fark

Kalibrasyon bir cihazın nasıl ölçtüğünü ortaya koyar; doğrulama, tanımlı gerekliliklerin karşılandığını kanıtlarla değerlendirir; ayar ise cihazın gösterimini değiştirmeye yönelik işlemdir. Bu üç kavram aynı işlem gibi kullanılmamalıdır.

Üç işlem, üç farklı soru

Kalibrasyon, doğrulama ve ayarın karşılaştırması
İşlemHangi soruya cevap verir?Sonuç nasıl yorumlanır?
KalibrasyonBelirtilen koşullarda gösterge ile referans değerler arasındaki ilişki nedir?İlgili ölçüm belirsizlikleriyle birlikte ölçüm sonuçlarının yorumlanmasına temel sağlar.
DoğrulamaTanımlanmış gerekliliklerin karşılandığına ilişkin kanıt var mı?Gereklilik, kabul sınırı ve uygun olduğunda belirsizlik dikkate alınarak değerlendirilir.
AyarÖlçüm sistemi verilen değerlerde istenen gösterimi sağlayacak şekilde değiştiriliyor mu?Cihazın yeni durumu kalibrasyon ve doğrulama gereksinimleri açısından yeniden değerlendirilir.

Kalibrasyon sonucunun bulunması, cihazın her uygulama için otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez. Sonucu kendi kullanım aralığınız, kabul sınırlarınız ve ölçüm gereksiniminizle birlikte değerlendirin.

Cihaz menüsündeki “kalibrasyon” adlandırmasını incelerken işlemin üretici kılavuzunda nasıl tanımlandığına bakın. Dahili bir ayar fonksiyonu, tek başına bütün kalibrasyon ve uygunluk değerlendirmelerinin yerine geçmez.

Günlük terazi kontrolü nereye oturur?

Uygun bir referans kütleyle yapılan kullanım öncesi kontrol, terazinin seçilmiş koşullardaki davranışını izlemeye yardımcı olur. Kontrol yükü, tekrar sayısı, kabul sınırı ve yapılacak işlem önceden tanımlanmalıdır. Tek bir kontrol noktası bütün tartım aralığına ilişkin performansı göstermez.

Günlük kontrol kaydı, bütün kalibrasyon işleminin veya yasal metroloji kapsamında gereken işlemlerin yerine geçmez. Benzer şekilde dara almak veya göstergede sıfırı görmek, terazinin yük altındaki performansını doğrulamaz.

Kontrolde kullanılan kütlenin nominal değeri, sınıfı, durumu ve kalibrasyon bilgileri uygulamaya uygun olmalıdır. Bu seçimi etalon kütle sınıfları rehberindeki bilgilerle birlikte değerlendirin.

Kontrol sonucu kabul sınırının dışındaysa ne yapılır?

  1. Sonucu kaydedin; aynı numuneyi tekrar tekrar tartıp yalnız istenen sonucu seçmeyin.
  2. Ortamı, seviye ayarını, kullanılan referans kütleyi ve yöntemi kontrol edin.
  3. İşlem veya kurulum hatası saptanırsa tanımlı prosedüre göre düzeltip kontrolü tekrarlayın.
  4. Sapma sürüyorsa cihazın ilgili kullanımını kendi uygunsuzluk prosedürünüze göre değerlendirin.
  5. Üreticinin izin verdiği ayar veya servis işlemlerinden sonra yeni durumu uygun kalibrasyon ve doğrulama adımlarıyla yeniden kontrol edin.

Kararsız bir göstergeyi yalnız ayar yaparak çözmeye çalışmayın. Hava akımı, titreşim veya numunenin değişen kütlesi gibi nedenler varsa önce bunlar değerlendirilmelidir.

Hangi bilgileri kaydetmelisiniz?

  • Cihazın ve referans kütlenin kimliği.
  • Tarih, ölçüm koşulları, kullanılan yöntem ve kontrol yükü.
  • Ölçüm sonuçları, kabul sınırları ve değerlendirme kararı.
  • Yapılan müdahale, ayar veya servis işlemleri ve sonrasındaki kontrol.

Kalibrasyon belgesini incelerken ölçüm aralığına, sonuçlara, belirsizliklere ve izlenebilirlik bilgilerine bakın. Belgenin kapsamı ile kullanım ihtiyacınızın örtüştüğünü doğrulayın. Kontrol ve yeniden kalibrasyon aralıklarını kullanım, geçmiş performans ve risklere göre belirleyin; bütün cihazlara tek bir süre uygulamayın.

Kaynaklar

Bu rehber hazırlanırken aşağıdaki standartlar ve üretici yayınları incelenmiştir. Modele özgü kullanım adımları için cihazınızın güncel kılavuzunu esas alın.

Tüm faydalı bilgiler